Als reactie op het hele coronagebeuren ben ik aan een nieuwe ontdekkingsreis begonnen. Een reis naar binnen zou ik kunnen zeggen, maar dan vooral mijn fysieke lichaam in. En zoals zo vaak gaat ook deze reis ‘down the rabbit hole’ naar een wonderland waarin niets is zoals ik dacht. Wat is een virus? Wat is een ziekte? Wat is gezondheid? Wat is een lichaam?
Er zijn nog duizend en één dingen die ik niet weet. Laat ik dus gewoon beginnen bij wat ik wel begrijp.

Waar zetten we de haakjes?

Een paar jaar geleden luisterde ik naar een nogal warrige, maar daardoor niet minder interessante lezing van Chris Fields over entanglement  of kwantumverstrengeling. Hij probeerde duidelijk te maken dat het onderscheiden van objecten in feite een subjectieve kwestie is en afhangt van perceptie en perspectief. Sommige dingen beschouwen wij als één object, omdat we een aaneengesloten geheel voor ons zien. Wanneer we tussen dingen een onderscheid waarnemen, spreken we van aparte objecten. We zetten dus als het ware haakjes rond en tussen alles wat we waarnemen. Maar trekt de werkelijkheid zich wel iets aan van onze haakjes?

Eén van de dingen die ik mij begon te realiseren na deze lezing is dat wat ik “mijn lijf” noem (zie de haakjes), in feite een samenleving is van enorme omvang. Dat wat ik beschouw als “mijzelf” zijn in feite miljarden organismen die samen een harmonieuze, zeer complex georganiseerde gemeenschap vormen. Hoe bizar is dat?! Elk van deze micro-organismen wordt geboren, ontwikkelt zich, plant zich voort en sterft. En ik heb het niet eens door! Onbewust van zichzelf, of van de persoon Merel waar ze deel van uitmaken, vervullen ze feilloos hun unieke functie in een groter geheel.

De natuur zet geen haakjes zoals wij dat doen. Wij zeggen: “ik” zit helemaal alleen in deze kamer. Maar de natuur zegt: er is ontelbaar veel leven in deze kamer. Wij zeggen: in deze kamer is “geen natuur”. Maar de natuur zegt: excuse me?! Ik ben volop aanwezig in deze kamer. En ben jijzelf soms geen natuur? Wij zeggen ik én de natuur, mijn arm én mijn been, mijn leven én jouw leven. Wij zetten allerlei haakjes. Maar de natuur kent deze haakjes niet. Voor de natuur is er slechts leven.

Level up or down?

Onze waarneming vindt plaats vanuit een bepaald perspectief.
Als wij mensen super groot waren, zou de planeet aarde er als een kiezelsteen uitzien. Het leven op de kiezelsteen zou onbeduidend lijken. En als we mega klein waren, zou er weinig besef zijn van de aarde als planeet in de ruimte.
We bezien alles op een bepaald niveau, vanuit een bepaalde fractie, in dit fractale universum.

Ons lichaam is op micro niveau in feite een ecosysteem, vergelijkbaar met die van een bos. Binnen dit systeem vervult elk leven zijn unieke rol ten gunste van het totale leven. Het is een dynamisch systeem, altijd in beweging. Geboorte en sterfte vinden continu naast elkaar plaats, waardoor verandering en aanpassing mogelijk is. Het leven stroomt.

Back to nature

Mijn vader leerde me over tuinieren. Zijn belangrijkste les was dat tuinieren een samenwerking betreft tussen “mens” en “natuur”. De natuur vindt haar eigen richting en die stemt niet per se overeen met mijn persoonlijke wensen. Maar met kennis van zaken kan ik haar leiden en de tuin creëren die ik wens.

Wat zijn de eigenschappen en behoeften van de afzonderlijke planten? Welke zullen snel woekeren, of laten zich juist makkelijk verdringen? Wie heeft veel zon nodig, of juist schaduw? Welke planten houden van zand in de bodem, klei, of beide? Wie heeft ruimte nodig voor lange wortels en wie gedijt daar waar nauwelijks aarde is? Welke planten worden lang en bieden schaduw? Welke blijven laag en houden de bodem vochtig en voedzaam?

Volgens mijn vader was het niet nodig om met chemische spullen aan de gang te gaan als de tuin zich niet gedroeg zoals ik wenste. Door veranderingen aan te brengen in de tuinaarde of in de samenstelling of groeiplekken van de planten kon ik zelf een wenselijke balans creëren.

Naast onze zithoek wilde ik graag rozen planten, maar mijn vader waarschuwde me dat het geen ideale plek voor ze was. Het zogenoemde plantgat was te smal en ze stonden teveel in de schaduw. Omdat het me echter zo mooi leek om daar rozen te hebben, plantte ik ze toch. Het eerste jaar bloeiden er mooie bloemen en ik was tevreden. Maar het jaar erop waren de struiken niet groter of voller gegroeid en zagen ze er zelfs kwetsbaar uit. Nog een jaar verder zaten ze helemaal vol met bladluis. Ik zag in dat mijn vader gelijk had gehad.

Win-win

Als ik niet beter wist zou ik waarschijnlijk concluderen dat de bladluizen de voornaamste dreiging vormden voor de rozen. Vervolgens zou ik verschillende methoden overwegen om ze te bestrijden. Natuurvriendelijk met lieveheersbeestjes of toch maar snel en doeltreffend met gif? Bij de rol van de luizen in het grotere geheel zou ik niet stilstaan. En de observatie dat de bladluizen op de prachtige volle rozen van de buren minder taltijk en verwoestend waren, zou mij alleen maar sterken in het idee dat met minder luizen, mijn rozen ook zo sterk konden zijn.

Echter, door mijn vaders kennis beschouwde ik de bladluizen niet als het werkelijke probleem. De struiken waren zwak en stervende omdat ze op een verkeerde plek stonden. Misschien kwamen de bladluizen massaal op hen af om ze op te ruimen en tegelijk meer bijen en andere nuttige insecten aan te trekken om de gehele tuin te versterken? (Naast hun natuurlijke vijanden trekken bladluizen ook insecten aan die dol zijn op hun suikerige afscheiding.)

De natuur wil haar algehele gezondheid waarborgen. Het zet geen haakjes rond de rozen. Als ik de rozen wilde redden zou ik ook aan de rest van de tuin moeten denken. Met gif deed ik dat zeker niet en met lieveheersbeestjes kocht ik slechts wat extra tijd voor de rozen. Als ik echt een win-win samenwerking wilde creëren zou ik de struiken moeten verplaatsen.

How about the body?

Als ons lichaam een natuurlijk systeem is, dat zich continu ontwikkelt in de richting van balans, zouden we dan niet beter met het lichaam kunnen samenwerken in plaats van in te grijpen met chemische middelen?

Als ik een zere keel heb en de dokter treft daar de bacterie streptokokken aan, heb ik dan keelpijn omdát ik deze bacterie heb opgelopen? Of was mijn keel om een andere reden verzwakt en kwam de bacterie daar op af om mijn lichaam te ondersteunen? Wat gebeurt er als ik antibiotica slik? Wat voor gevolgen heeft dit voor de rest van mijn lichaam?

Dit is de eerste stap down the rabbit hole. In mijn volgende blog gaan we nog een stapje dieper. Graag tot dan!